DE CÓMO AS CHOIVAS IMPIDEN A CONTINUACIÓN DOS TRABALLOS; A FÁBULA DA FORMIGA E OUTROS CONTOS

A ambigüidade do discurso
Restan xa poucas horas para que se cumpra a primeira efeméride da destrución do Círculo Lítico da Mourela e aínda nada sabemos deses informes que restaban importancia á conservación da necrópole e que falaban de cabanas medievais e outras lerias, deses mesmos informes que aconsellaban a destrución do círculo e que daban o visto bon á grave alteración dun conxunto funerario milenario. Onde están eses informes? Por que logo dun ano non foron feitos públicos?

Levamos doce meses asistindo aos avatares da mala planificación dunha obra pública que día a día está a pór en perigo a integridade do noso patrimonio cultural e imos xa fartos e cansos de que a administración ignore os nosos consellos, que con todo o cariño que lles gardamos como administrados que somos deles, non chegamos a comprender que é o que se pretende facer no lugar. Entristecerianos moito ver un túnel ocupando o furado da Mourela.

Hai que lembrar que no mes de xuño do pasado ano, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural levantaba a cautela sobre os restos da necrópole megalítica e establecía unha serie de áreas de exclusión de obra no perímetro das mámoas. Esta decisión política excluía a necesidade de garantir a máxima protección dos elementos que aínda quedaban, ignorando a proposta plantexada pola Plataforma e por ADEGA para a construción dun túnel baixo o xácigo, que nun principio fora apoiada por Patrimonio.

Desbotada esta alternativa por parte da Consellería de Política Territorial, alegando a inviabilidade técnica e económica do proxecto, iniciáronse as tarefas de desmonte para a construción dunha gabia. Gabia que ben podería figurar no récord Guiness cos seus sesenta metros de profundidade como a máis fonda do mundo, aínda que tamén podería ser proposta a récord da ineptitude na planificación dunha obra pública.

Parece que a decisión de trazar unha autovía por medio dun campo de mámoas impide que a gabia conte cun sistema de terrazas laterais que neutralicen os desprendementos de terreo, que regulen a escorrentía das augas e que deixe pasar a luz do sol. É por isto que a día de hoxe as obras seguen paradas.

Unha mámoa ao bordo da gabia
En contínuas comunicacións dirixidas ao Director Xeral de Patrimonio Felipe Arias Vilas, informábaselle sobre o risco de afectación das áreas de exclusión de obra que a súa dirección establecera no mes de xuño de 2007 e solicitábaselle a paralización das obras que estaban a afectar á área de exclusión de obra da mámoa catalogada co código GA15070127.

A día de hoxe a mámoa atópase a uns tres metros do bordo do talud, lonxe dos 40 metros de distancia establecidos por Patrimonio. Ao noso entender a situación actual impide a súa documentación se temos en conta a perigosidade de acometer a escavación deste elemento, por mor dos desprendementos. Das comunicacións ao director xeral nada sabemos, ninguén se sentiu aludido ao parecer. Mágoa que as oracións e as plegarias nada serven contra a forza da gravidade.

Intoxicación informativa
Como guindiña para este pastel administrativo tivemos a sorte de coñecer a semana pasada na televisión local das Pontes, unhas declaracións da Consellería de Política Territorial nas que se nos “informaba” aos ponteses do retraso nas obras da autovía por mor das choivas. Nada se dicía dos contínuos desprendementos de terra na Mourela, que obligaron a modificar os plans de actuación na zona, que engadiron máis tempo á finalización da obra e que están a por en perigo a integridade dos elementos patrimoniais que ainda quedan na Mourela. Tampouco se informaba das contínuas fendas na estructura de gunitado na parede Norte da gabia, que tiveron que ser feitas de novo en repetidas ocasións.

A choiva tivo algo que ver, pero non son os fenómenos ambientais os que planifican as obras públicas.

Reflexión final
Certo é que nos últimos meses preocupámonos moito ou demasiado por todo o que aconteceu na Mourela e dende algún sector local criticouse a nosa inoperatividade noutros temas a nivel patrimonial que afectan aos elementos arqueolóxicos das Pontes. Mais o caso da Mourela é un caso real e actual que exemplifica perfectamente cal é o interese e a atención que se lle presta ao patrimonio, tanto dende a corporación local como dende o goberno da Xunta. Por isto, a nosa teima de defender o que ninguén defendeu, a nosa teima por esclarecer o que ninguén esclareceu e a nosa ilusión por ver algún día o que é noso, respectado.

Clica aquí para ve-lo video

CASTRO DA ATALAIA : PATRIMONIO CULTURAL GALEGO

Podemos defini-lo patrimonio cultural dun pobo como o conxunto de bens, materiais e inmateriais, de recoñecido valor que reflicten as tradicións e a forma de vivir e pensar ó longo do tempo.

O termo patrimonio, en sentido estricto, significa , polo tanto, podemos dicir que o patrimonio cultural de Galiza é o conxunto de elementos materiais e inmateriais que conforman as características específicas da nosa cultura e caracterízase pola súa abundancia, variedade e ampla dispersión xeográfica así como a vinculación á paisaxe que os rodea.

A noción de ben cultural queda subordinada á posibilidade do gozo público, o que, á súa vez, se vincula ó deber de conservación, e iso con independencia de que a súa titularidade sexa pública ou privada.

Así pois, xa que os bens culturais teñen un valor de testemuña histórica e de civilización, os propietarios e as diversas administracións deben preservar ese interese xeral que é o noso patrimonio histórico. No exercicio dese cometido estes entes públicos precisan a colaboración das institucións e, sobre todo, dos cidadáns, no coidado, defensa, protección, conservación e custodia de tódolos bens que forman parte do noso patrimonio cultural.

Porén, o Concello de Cervo da Mariña lucense outorgoulle tres licenzas a un construtor, para levantar 100 vivendas sobre o castro da Atalaia. Ambos sabían que nese terreo hai un importante xacemento arqueolóxico.

O Concello non tramitou a orde de de paralización da obra  emitida por Patrimonio até catro días despois, permitíndolle, deste xeito, ao construtor destruír parte do xacemento.

 Pola súa banda, Patrimonio, que actuou correctamente ao principio, incomprensiblemente permitiu que esta desfeita continuase noutras parcelas que non se viran afectadas, tal e como se pode comprobar nestas ligazóns:

http://www.slideshare.net/CastroAtalaia/castro-da-atalaia/

http://www.slideshare.net/CastroAtalaia/castro-atalaia-1//

http://www.slideshare.net/CastroAtalaia/castro-da-atalaia-2/

http://www.slideshare.net/CastroAtalaia/castro-da-atalaia-3/

Como cidadáns, preocupados pola defensa , protección e conservación do noso patrimonio, pedímosche a túa colaboración difundindo esta información.

SALVEMOS O CASTRO DA ATALAIA!

Video promocional da comarca do Eume

A comarca do Eume conxuga o máis fermoso das paisaxes galegas. Ten o encanto das vilas mariñeiras, a frondosidade dos recantos do Parque Natural das Fragas do Eume e as tranquilas praias que son lugar perfecto para o repouso do viaxeiro. Séculos de historia deixaron nestas terras con castelos, pontes e mosteiros, unha pequena mostra do que ofrecen os 9 concellos que forman este paraíso: Cabanas, A Capela, Monfero, Moeche, Pontedeume, As Pontes, San Sadurniño, As Somozas e Vilarmaior.

COMUNICADO DA PLATAFORMA NA DEFENSA DO PATRIMONIO DAS PONTES

Un corremento de terra na gabia da Mourela ameaza unha mámoa
O monumento megalítico atópase a tan só tres metros do talud

A pasada semana producíase un corremento de terras no marxe Norte das obras da autovía AG-64 ao seu paso polo lugar da Mourela no concello eumés das Pontes de García Rodríguez. Ao redor duns quince metros de terreo, víñanse a baixo producindo un considerábel desprendemento de firme que ía a parar ao fondo da gabia.

Na actualidade a situación debe ser considerada como moi grave, tendo en conta a proximidade do elemento catalogado GA15070127, co marxe Norte da autovía. A penas tres metros separan a estructura arqueolóxica do marxe do talud. Unha situación que empeorará nas vindeiras horas de seguiren a persistir as choivas na zona, o que pode ocasionar novos desprendementos e dar coa mámoa no fondo da autovía. Esta situación sería a todas luces moi grave, tendo en conta os compromisos establecidos pola Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia, no comunicado emitido o 5 de xuño de 2007, por mor do levantamento da cautela sobre os restos do círculo lítico da Mourela, que a continuación se transcribe:

- Na zona próxima aos restos do círculo lítico existen tres mámoas ás que non lle afectarán as obras da autovía

As mámoas non están afectadas
O resto dos xacementos arqueolóxicos localizados nesa área, os denominados túmulos tan só están afectados en parte do seu ámbito de protección, non no xacemento mesmo, polas obras de construción da Autovía Ferrol-Vilalba. Estas mámoas son visibles e recoñecibles, e para elas trazáronse uns ámbitos de exclusión de obras nos estudos arqueolóxicos levados a cabo con motivo da elaboración do proxecto construtivo da autovía, establecéndose as medidas protectoras e correctoras necesarias para que se conserven na súa integridade.

Á vista de toda a documentación, dos datos que obran no expediente e dos informes dos Servizos Técnicos, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural emitiu unha resolución informando favorablemente a continuación das obras da Autovía Ferrol-Vilalba, treito As Pontes Cabreiros, na área cautelada da Mourela, baixo as seguintes condicións:

- Manteranse balizados os ámbitos de exclusión de obra dos xacementos Mourela 4 (GA15070127), Mourela 6 (GA15070130) e Mourela 7 (GA15070129), nos que non se poderá levar a cabo ningún tipo de obra, e o trazado, na medida do posible, alonxarase destas áreas de exclusión reducindo as dimensións dos noiros ou taludes proxectados. A situación destes elementos e os seus ámbitos deberán figurar na cartografía de obra.

Nunha comunicación remitida no día de hoxe ao Dir. Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia, D. Felipe Arias Vilas, dende a plataforma solicitamos coñecer cales van a ser as medidas a activar para preservar a integridade do ben ameazado e se van a esixir algún tipo de responsabilidade á COTOP, como promotora e responsábel do proxecto.

Cremos que a situación que se está a producir non é froito do azar ou a mala sorte, estamos convencidos de que isto era previsíbel, tal e como vimos manifestando en repetidas ocasións dende o mes de novembro pasado, e non entendemos como non se tomaron as medidas oportunas a tempo, tales como a escavación da mámoa afectada, nun momento no que a seguridade dos arqueólogos non estaba ameazada.

Parece pois que este novo corremento de terras na zona, non contou coa suficiente previsión por parte das autoridades competentes en materia de protección do patrimonio nin foi anticipada polos responsábeis da execución da autovía, poñendo deste xeito en serio risco a integridade dos bens patrimoniais e a propia seguridade das edificacións colindantes.

Neste intre, máis de 50 metros de desnivel e unha profunda fenda no terreo están a arriscar a conservación dunha parte do noso patrimonio. No mes de xuño do pasado ano, xa tivemos que ver tamén como as máquinas remataban con miles de anos de historia, destruindo os restos do círculo lítico e partindo en dous a necrópole, por medio dunha gabia. Agora, a falla de previsión e o incumprimento dos compromisos establecidos para a integral conservación das mámoas e dos seus ámbitos de exclusión, veñen a por en evidencia a rigurosidade dos controis arqueolóxicos na zona.

É neste intre, cando o berro mouro do Canto Máis? cobra forza e significado. De novo debemos preguntarnos: Canto máis teremos que agardar para poder ver aos mecanismos administrativos que garanten a conservación e preservación do noso patrimonio, desenvolver eficazmente o seu traballo? A proposta do túnel, esquencida no caixón dalgún despacho de San Caetano, debería facernos reflexionar sobre a súa idoneidade, como fórmula para non ter que lamentar males maiores.

A web de Salvemos Monteferro, Premio Nano Cambeiro de Xornalismo

A web da plataforma Salvemos Monteferro, da que xa temos falado nesta páxina (por exemplo, con motivo da publicación dun estudo sobre a contaminación na Ría de Vigo), vai recibir este venres un importante recoñecemento ó seu labor comunicativo e, sobre todo, á súa capacidade de convocatoria cidadá. Máis concretamente, a páxina recibirá o V Premio Nano Cambeiro de Xornalismo, segundo informa Vieiros. 

O certo é que a web galardoada é xa un referente como exemplo de aproveitamento da Rede como altofalante para a defensa do noso medio, tanto no que se refire ó Monte Ferro (espazo natural ameazado en Nigrán polo urbanismo ó que conseguiron pórlle freo os integrantes da plataforma) como ó resto dos enclaves naturais galegos. 

O caso é que este venres ás 20.30 no Pazo da Escola de Mañufe (Gondomar), a web dende a que se acadaron 10.000 sinaturas para impedir o estragamento do dito monte e dende a que se informou á comunidade internauta do problema do urbanismo en Nigrán (chegou a superar xa as 40.000 visitas), vai recibir o quinto Premio Nano Cambeiro de Xornalismo de mans do Instituto de Estudos Miñoranos.

Nova en Código Cero

A asociación Hume das Pontes presentou o número un da súa revista histórica

Tras seis de anos de vida, a Asociación de Estudos Históricos Hume das Pontes dá un paso máis na súa labor de traballar para crear conciencia local sobre o patrimonio histórico do municipio e pon a andar a revista “Hume”, que persegue os mesmos obxectivos.

O primeiro número desta publicación presentouse onte na biblioteca municipal do Concello. O acto estivo presidido polo profesor Carlos Breixo, colaborador habitual da asociación, e polo presidente da mesma, Xavier Martínez. Ademais, tamén participaron varios dos colaboradores da publiciación así como algún dos membros da revista Cátedra de Pontedeume.

“Hume” nace con carácter anual e co fin de reivindicar o patrimonio cultural, histórico e artístico das Pontes. Por elo, o artigo central da revista adicarase sempre ao estudo da vida dalgún pontés destacado por dar parte da súa vida a traballar polo pobo. Así, o número un da revista centrase na biografía de Enrique Rivera Rouco, un dos párrocos máis comprometidos coa vila. O artigo corre a cargo de José María López Ferro, que realiza un extenso traballo analizando minuciosamente a vida e obra de Rivera Rouco.

A revista complétase con outros cinco artigos de investigación. O profesor ortegano Carlos Breixo adica varias páxinas ao estudo da Ponte de Ferros, a máis importante de todas as que atravesan o municipio. O traballo de Breixo data a construcción no ano 1621, afonda na orixe da mesma, no autor así como en diferentes datos relacionados coa histórica ponte. O presidente da asociación Hume escribe un artigo sobre a igrexa parroquial de Salvador de Pina. Trátase dun traballo de investigación ao que Xavier Martínez adicou varios anos. Nel afonda, entre outros, a historia do templo, a súa imaxinaría ou a orixe das súas cofradías. A prensa pontesa é outro dos temas abordados neste primeiro número da revista. Xosé María López Fernández investiga o diario “La Unión” que en 1915 sacou varios exemplares a rúa. Hai tamén espazo para a memoria oral da vila a través dun traballo etnográfico realizado por varios colaboradores. Unha entrevista co director do corto rodado nas Pontes “Reflexo de lembranza”, Roberto Rego, pecha este primeiro número de “Hume”.

A revista poderase adquirir a partir da vindeira semana en calquer librería da vila por cinco euros. Tamén se pode consultar na biblioteca do municipio.

Nova extraída do Diario de Ferrol

X ENCONTRO DEGUSTACIÓN DO MILLO CORVO

A Asociación Cultural de Meiro (Bueu) organiza o X ENCONTRO DEGUSTACIÓN DO MILLO CORVO.

Esta celebración de artesanía agroalimentaria é a culminación anual dun ciclo de traballo a prol da recuperación deste millo escuro que corre o perigo de desaparecer. Este ano é especialmente importante xa que se celebra a décima edición deste evento.

+ info no blog: http://www.meirocorvo.org/

ASOCIACIÓN CULTURAL MEIRO
C.I.F.: G-36293223
Casa da Aldea s/n - Meiro
C.P. 36938 - Bueu ( Pontevedra)
Tlf.: 637558957
Mail: meirocorvo@gmail.com

A única momia de Macedonia será exposta nun museo de Skopje

        Imaxe: A momia ten máis de 20 séculos, foi atopada en 1960, e será restaurada e presentada nun museo

Trátase do corpo dun home atopado polos obreiros que traballaban na construcción do lago artificial de Lipkovo

 - Ese corpo pasou por un proceso de momificación natural grazas á composición química do chan areoso e a un clima seco

+ info no Diario de Navarra

Atopan restos do Paleolítico Inferior na Sierra da Groba

As pezas son bifaces, lascas e núcleos usados como ferramentas de traballo fai máis de 300.000 anos

Os materiais descubertos están dentro da área onde se prevé instalar o parque eólico Albariño I

Novos achados arqueolóxicos puxeron en dúbida para o colectivo Sos Groba a viabilidade do parque eólico Albariño I. Arqueólogos desta plataforma cidadá que se opón ao proxecto de Eurovento atoparon útiles de pedra de máis de 300.000 anos de antigüidade na zona que se verá afectada polo polígono de aeroxeradores.

As pezas dan conta da existencia de asentamentos de grupos de homínidos durante o Paleolítico Inferior na altiplanicie onde se unen os concellos de Baiona, Oia e Tomiño.

Trátase dunha vintena de materiais entre os que hai bifaces da época Achelense, uns útiles traballados polas dúas caras en forma o améndoa; lascas ou fragmentos cortantes de roca e, para rematar, núcleos que servían para facer as lascas.

Estes primitivos utensilios son de cuarcita, un tipo de roca que non existe na Sierra da Groba e que probablemente foi transportada desde as beiras do río Miño, segundo apuntaron onte os especialistas Xosé Lois Vilar e Eduardo Méndez, durante a presentación dos achados , que tivo lugar no Hotel Tres Carabelas.

As investigacións iniciáronse fai dous meses, durante a redacción dun informe sobre o patrimonio cultural da área afectada polo parque eólico, a petición da dirección xeral de Patrimonio da Xunta e da delegación de Cultura de Pontevedra.

Os portavoces de SOS Groba afirman que os materiais atopados son tan só a punta do iceberg, e que se se continúa investigando poderían achegarse novos datos sobre unha das etapas da prehistoria menos estudadas en Galicia.

Con todo, afirman que o xacemento se atopa en risco de destrución pola iniciativa do parque eólico Albariño I, «xa que a construción e remodelación de pistas e demais obras intrínsecas a calquera infraestrutura pon en grave risgo a desaparición a este depósito arqueolóxico de gran valor histórico», afirman.

SOS Groba considera que este xacemento e os 200 puntos de interese que se coñecen na zona afectada polo proxecto deben ser considerados como un argumento para desaconsellar a execución do parque eólico.

Lido na Voz de Galicia

Aparecen nas Pontes fósiles de crocodilos de 28 millóns de anos

No período oligocénico, a zona estaba constituída por pantanos e lagos de pouca profundidade

No xacemento mineiro tamén se atopou un tronco de máis de tonelada e media de peso

«A súa importancia é fundamental desde o punto de vista científico»

Fai entre 20 e 31 millóns de anos, As Pontes era un verxel. Os lagos e pantanos permitían unha abundante vexetación, con especies arbóreas como o ailanto, a árbore do ceo; oliveiras, salgueiros, mirtáceas, plantas de zonas húmidas e outras especies hoxe en día desaparecidas en Galicia pero que aínda se conservan en China .

O clima era subtropical cálido e con bastante choiva durante a maior parte do ano, tal e como ocorre actualmente na illa da Palma ou na península de Florida, aínda que no período de estudo de doce millóns de anos tamén se alteraban estas condicións climáticas con outros períodos áridos e tropicais secos. Neste contexto habitaban na contorna non soa crocodilos, ras e gasterópodos, dos que se atoparon restos fósiles, senón que probablemente tamén había hipopótamos, xa que se acharon indicios da súa presenza. Este é o panorama que se describe por mor das investigacións que se realizaron na zona e que, curiosamente, levaron a cabo antes científicos estranxeiros e cataláns que galegos.

Agora, un dos investigadores que están analizando as mostras, o catedrático de Edafología da Universidade de Santiago Felipe Macías, cre que o maior coñecemento que se terá do estudo do xacemento aínda achegará importantes sorpresas. «Desde o punto de vista científico -asegura-, o xacemento ten unha importancia fundamental, e o mellor é que todo se está conservando». A cada vez maior importancia que este centro ten para os científicos a proba o feito de que investigadores de varios puntos de España e de Francia e Inglaterra expresaron o seu desexo de inspeccionar o terreo.

+ info na Voz de Galicia

Novos usos para vellos espazos mineiros

El jueves 29 de noviembre tuvo lugar en Andorra una jornada divulgativa del programa europeo SMART organizada por la Comarca. En ella se daban a conocer en una “mesa de experiencias” los proyectos de recuperación de cuatro zonas mineras –dos en Alemania, una en Grecia y la nuestra, de la comarca de Andorra-Sierra de Arcos,- asociadas con un objetivo común: el de redirigir la economía en viejas zonas mineras. 

Presentó el acto el alcalde de Andorra, Luis Ángel Romero, explicando que “poner en valor la minería y valorizar una zona degradada” es en definitiva la intención de los distintos proyectos de este programa europeo que incluye a nuestra comarca. El concejal de Ejulve, Carlos Abad, en representación del presidente de la comarca, introdujo la charla recordando que “nuestras minas han tenido mineros” y es en parte por ellos, como homenaje, por lo que se está haciendo un esfuerzo para recuperar los antiguos espacios mineros.

En inglés, y con una excelente intérprete –Mª Ángeles Tomás, técnico de Cultura y Turismo de la Comarca de Andorra-Sierra de Arcos y organizadora de la jornada- fueron exponiendo cada uno de los representantes los diferentes proyectos de usos alternativos de sus respectivas regiones mineras, dentro del SMART- NatuREshapingLandscape, que viene a ser algo así como: “dando una nueva forma al paisaje y naturalizándolo”.

Las minas para usos recreativos y paisajísticos (Alemania). 

El mar de Markkleeberger, un lago artificial creado en el hueco de una antigua mina a cielo abierto próxima a la ciudad de Leipzig, cerca de Sajonia, fue la primera de las experiencias que explicó Bernd Walter (de la Development Company). 

La reunificación de Alemania hizo que en 1991 se cerraran la mayor parte de las minas de esta región en la que la influencia de la minería de carbón era enorme. Más de 24.000 personas fueron movilizadas “engullidas” por las minas a cielo abierto, quedando un paisaje desolado de grandes agujeros. 

Aquel paisaje lunar es hoy una zona cubierta por seis lagos (con alguna mina todavía en activo) que están siendo rellenados con aguas procedentes de la lluvia, de un río próximo y subterráneas extraídas de minas cercanas. Uno de ellos es el de Markkleeberger en el que, para recuperar la zona, se han llevado a cabo diversas actuaciones, algunas en marcha todavía, la mayor parte de ellas para usos lúdicos, como un paseo “marítimo” alrededor del lago, un centro para actividades deportivas, varias sendas turísticas, playas, embarcaderos (con barcas movidas por energía solar), una zona “natural” protegida del uso público y una zona deportiva de aguas bravas, proyecto emblemático del lago. Hay además algunos objetivos futuros del proyecto como dedicar un área a la cría y comercialización de bisontes.

El SMART sólo ha financiado una pequeña parte de todo esto: la señalización de senderos y áreas de descanso, en 2006, y la reforestación en la orilla sur del lago, en 2007.

El bosque plateado, recuperación paisajística en el lago Störmthaler, otro de los lagos de la misma región alemana, fue el proyecto que explicó Uwe Weigelt, representante del Ayuntamiento de Grosspoesna. El esfuerzo principal que se está llevando acabo en este lago es el de la recuperación de diversos lugares, pueblos casi abandonados cuando la minería avanzaba (Grospoesna llegó a tener 30 habitantes en 1983, ahora son 450), patrimonio artístico y áreas naturales. Para ello, se están realizando – o se harán en un futuro- diversos proyectos como un centro ecológico para la naturaleza y la agricultura dedicado a actividades de educación ambiental, senderos alrededor del lago, o una reproducción artística flotante en medio del lago, de una iglesia, monumento a las desaparecidas por el avance minero. Otro de los proyectos realizados ha sido la recuperación de maquinaria pesada minera como una enorme estructura staker, seña de identidad de la región.

El programa SMART financia en este caso el “bosque plateado”, la reforestación de una península con una especie de sauce plateado muy ornamental, con el objetivo de naturalizar las orillas del lago e introducir fauna para poder realizar visitas guiadas.

Las minas como vertederos (Grecia). 

Nadia Hatzimitraga, del Dpto. de proyectos y programas de la empresa pública DIADYMA SA de Kozani, Grecia, expuso las actuaciones de gestión integrada de residuos aprovechando antiguos huecos de minas que se están llevando a cabo en una región del norte de Grecia, al oeste de Macedonia, zona sin salida al mar y una de las más pobres de Grecia.

¿Cómo entender la transformación de una mina en un basurero como un proyecto de desarrollo? La respuesta está en considerarlo dentro de un proyecto conjunto de mejora del medio ambiente de mayor envergadura.

Aquella antigua zona minera en la que existían muchos vertederos ilegales desparramados por doquier se ha convertido hoy en un modelo de gestión de residuos con la participación de todos los municipios. De 207 basureros clausurados, 40 han sido restaurados y reforestados. 

A partir de 5 “estaciones de transferencia”, a donde llegan los residuos de toda la región, se derivan y centralizan en un único vertedero, antiguo hueco de mina, cedido por la empresa minero-eléctrica que explota la zona, en la que ya se está llevando a cabo la recuperación y reutilización de parte de los residuos.

El principal éxito del proyecto es su actividad paralela: la Educación Ambiental con la conversión del basurero central en un “Ecoparque” para usos educativos. Los problemas relacionados con la situación medioambiental precaria que se generan con el fin de las actividades mineras, son comunes a cualquier zona que se ha visto en esa situación, tales como la degradación del paisaje, el deterioro de la calidad de vida, de las aguas, la caída del valor del suelo..., y una manera de superarlos es mediante la sensibilización. 

Con esta filosofía, el programa SMART financia la construcción del Ecopark: la restauración integral del hueco minero en tres sectores: uno primario con cultivos de plantas oleaginosas para usos energéticos y otras especies arbóreas, uno secundario de uso energético con especial atención a las energías renovables y a la gestión de residuos y uno terciario para usos educativos y recreativos.

La mina como centro de desarrollo turístico: un parque tecnológico minero (España).

La mesa de experiencias sobre reutilización de viejos espacios mineros terminó con la intervención de Mª Ángeles Tomás, representante del proyecto español: el parque tecnológico minero MWINAS del pozo de San Juan. Explicó las razones del porqué del parque minero como estrategia de desarrollo de la comarca ante la crisis del carbón, el fomento del sector turístico vinculado a la cultura y al patrimonio y enumeró los objetivos que surgieron a partir de las Jornadas del Oficio de Minero del año 2005 (recuperación, exposición, centro de investigación de archivos de Endesa...etc). Desde entonces hasta hoy el centro del pozo de San Juan ha ido creciendo, mejorando sus instalaciones y exposición y ha unido su visita a la del humedal creado en el hueco dejado por la Corta Alloza donde se encuentra un espacio de interpretación sobre la “restauración ecológica de zonas mineras”.

El programa SMART se encarga en este caso de financiar el proyecto de “Musealización exterior del pozo San Juan”, la exposición al pie del castillete de extracción minera de una numerosa colección de grandes máquinas, mudos testigos del duro trabajo en túneles y galerías utilizadas tanto en la minería subterránea como en la minería a cielo abierto.

La Jornada terminó con la visita a la hermosa exposición fotográfica A cielo abierto, las huellas del carbón, cedida por Endesa, obra de Arturo Polo, situada en el patio de la Casa de Cultura.

Nova recollida na páxina web do Centro de Estudios Locales de Andorra (CELAN)

«AS PONTES PERDEU PATRIMONIO A MARCHAS FORZADAS DOS 70 PARA AQUÍ»

Entrevista a JOSÉ MARÍA LÓPEZ FERRO impulsor do primeiro museo pontés.
Texto e foto: Cristina Arias, publicado o pasado 4 de marzo no Progreso de Lugo

Defensor do pasado, da historia e das raíces dun pobo, José María López Ferro creou o Museo Etnográfico do Monte Caxado para recuperar as pezas tradicionais dunha época na que, coa chegada de Endesa, cambiaba a actividade e transformábase a sociedade nas Pontes.

JOSÉ MARÍA López Ferro leva media vida procurando que non se esquenza o pasado das Pontes que, como suliña, é moi anterior á chegada de Endesa á vila. El é o creador do primeiro museo pontés, o Museo Etnográfico de Monte Caxado, que instalou nos corredores do colexio no que aínda da clase. Asemade, forma parte da Asociación de Estudos Históricos e Sociais “Hume” das Pontes.

Despois de tantos traballos; que opina da situación actual do patrimonio no municipio?
O patrimonio nas Pontes está moi mal. Acabamos de sair dunha destrución dunha zona arqueolóxica importante na Mourela e penso que tiña que haber un cambio político local, provincial e incluso autonómico para protexer o noso patrimonio. As Pontes perdeu moitísimo dos anos 70 para aquí, a marchas forzadas. A mina, a autovía, as expropiacións de Endesa…, que non só destrozaron o patrimonio en sí, as mámoas ou os castros, senón tamén o patrimonio inmaterial, é dicir, a cultura popular desas zonas, os seus costumes e as súas tradicións.

Que se podería facer para cambiar isto?
Todos sabemos que hai materiais recollidos das escavacións e almacenados. Xa que hai un museo da enerxía e queren facer un da minería, por que non facer un arqueolóxico? É a historia do pobo e aquí dá a sensación de que é a industria a que está dirixindo todas as actividades do pobo, que son os veciños e a súa historia. Hai cousas antes de Endesa. E tamén se podería coidar máis o museo etnográfico.

Tras tantos anos no colexio; nunca pensaron en cambialo de sitio?
Si e non. Persoalmente penso que terá que acabar saíndo co tempo. O espazo quédase pequeño. Gustaríame que se creara unha fundación independente e que se instalara nunha zona bonita.

Para moitos, un dos grandes erros do museo é a falta de indicacións.
Solicitamos hai dous anos ó Concello que estivese indicado polo menos nas entradas do pobo. Incluso pensamos en que se incluíran os horarios. Pero non tivemos resposta. Sería interesante e quérese solicitar de novo a esta corporación.

Non reciben ningún apoio?
O que hai é un convenio que se asinou no curso 96-97 entre o Concello e a APA do centro, que contempla a apertura ó público durante unhas horas os sábados –de 12.00 a 13.00 horas e de 18.00 a 20.00- e durante festividades locais como a Feira do Grelo ou a de Fungos e Cogomelos. Nese convenio estipulouse a contratación dunha persoa que fai as visitas guiadas, que neste momento están no aire porque o rapaz que estaba ten outras actividades e vai haber que cambialo.

Cal foi a evolución do museo? Recibe máis ou menos xente agora?
Nos últimos anos, se cadra, pola falta de publicacións e publicidade, as visitas van un pouco a menos. Pero o museo está aberto a todos. Na miña opinión é unha colección de pezas importante e creo que debería vir a xente. No curso 85-86 comezamos coa idea e no 87 inauguramos o museo con 250 pezas. Na actualidade, hai máis de 2.000, e se as vas inventariando dunha en unha moitas máis porque moitas se rexistran por grupo. Toda a xente se leva unha boa impresión, asemade a maioría pensan que será unha aula e sorpréndense cando ven que o museo é todo o colexio.

Estando tan o alcance da man; que tal o coidan os alumnos?
Perfecto. Nunca estragaron nada. Empezan a vivir co museo dende que veñen, con tres anos, e téñeno asumido como algo deles. Unha vez veu unha afiadora e utilizou algunhas das pezas e os rapaces enfadában